Spójrz na mapę Antarktydy i porównaj ją z archiwalnym obrazem poniżej. Kolory przedstawiają różną ilość ozonu nad kontynentem, a rozległa plama pokazuje obszar jego sezonowego ubytku.
NASA Earth Observatory opublikowało 9 listopada nowe zestawienie. Tegoroczna dziura ozonowa zajęła siódme miejsce pod względem średniej powierzchni w szczycie sezonu na 48 lat obserwacji.
Jak odczytać kolorową mapę
W podsumowaniu NASA i NOAA z 4 listopada średnią powierzchnię dziury oszacowano na około 25 milionów kilometrów kwadratowych. Pomiar obejmuje okres od 7 września do 13 października. Największy obszar w pojedynczym dniu, 27,1 miliona kilometrów kwadratowych, odnotowano 18 września. Tę datę przedstawia główna ilustracja, więc oglądasz zapis wrześniowych warunków opublikowany po zakończeniu analiz.
Określenie dziura ozonowa opisuje obszar, nad którym ilość ozonu w kolumnie atmosfery spada poniżej 220 jednostek Dobsona. Na wizualizacji poszczególnym wartościom przypisano kolory. Patrząc na dwie mapy, sprawdź skalę i dzień pomiaru. Dzięki temu odróżnisz rozległy obszar umiarkowanego ubytku od mniejszego fragmentu, w którym stężenie gazu spadło znacznie bardziej.
Porównanie z 1979 rokiem pokazuje skalę zmian
Historyczna seria NASA rozpoczyna się w 1979 roku. Najniższa zmierzona wtedy wartość wynosiła 194 jednostki Dobsona, a więc pozostawała stosunkowo blisko przyjętej granicy dziury ozonowej. W kolejnych dekadach obserwowano głębsze spadki. Gdy zestawisz dawną mapę z tegoroczną, łatwiej zobaczysz, jak bardzo zmienił się rozkład ozonu nad Antarktydą w ciągu tego okresu.
Za tym porównaniem stoją kolejne generacje instrumentów. Pomiary prowadziły między innymi misje Nimbus-7 i Aura, dziś wykorzystywane są także instrumenty OMPS. Oglądasz graficzne przedstawienie danych satelitarnych: barwy naniesiono na mapę, żeby pokazać wartości w poszczególnych miejscach. Kształt kontynentu pomaga zorientować się, gdzie przebiega granica obszaru o obniżonej zawartości ozonu.
Na drugiej tegorocznej ilustracji zobaczysz warunki z 4 października. To inny moment sezonu niż wrześniowe maksimum powierzchni. Rozmiar dziury i jej głębokość opisują dwa odrębne zjawiska: zasięg obszaru poniżej progu oraz najniższą zmierzoną ilość gazu. W 2026 roku rozległemu obszarowi ubytku towarzyszyła głębokość, która pozostawała poniżej historycznych rekordów.
Odbudowę warstwy ozonowej śledzimy przez dekady
Na przebieg tegorocznego sezonu wpłynął wyjątkowo silny wir polarny. Według NASA i NOAA sprzyjał utrzymywaniu niskich temperatur i warunków, w których związki chloru oraz bromu niszczą ozon w stratosferze. Dlatego w kolejnych latach możesz zobaczyć bardzo różne rozmiary dziury. Pogoda zmienia warunki pojedynczego sezonu i nakłada się na wieloletni proces odbudowy.
Od przyjęcia Protokołu montrealskiego w 1987 roku ograniczano stosowanie substancji uszkadzających ozon. Część dawnych związków utrzymuje się w środowisku przez dziesięciolecia, więc skutki tych działań pojawiają się stopniowo. Naukowcy łączą obserwacje satelitarne z pomiarami naziemnymi i balonowymi. Tak sprawdzają, czy rzeczywisty przebieg zmian odpowiada kierunkowi przewidywanemu przez modele.
Przywołane przez NASA prognozy wskazują powrót antarktycznej warstwy ozonowej do poziomu z 1980 roku w latach siedemdziesiątych tego stulecia. Przy oglądaniu tegorocznej mapy warto mieć tę skalę czasu z tyłu głowy. Duży obszar ubytku mówi wiele o warunkach sezonu 2026. Żeby ocenić tempo odbudowy, sięgnij po całą serię porównań obejmującą kolejne lata obserwacji.
Źródło informacji: NASA Earth Observatory, NASA i NOAA. Grafiki: NASA Earth Observatory / Lauren Dauphin, dane NASA Ozone Watch.
